Công cuộc phòng, chống HIV/AIDS của nước ta hơn 20 năm qua đã đạt được rất nhiều thành công to lớn, với mạng lưới phòng, chống HIV/AIDS được xây dựng rộng khắp từ Trung ương đến địa phương; triển khai rất hiệu quả các can thiệp phòng, chống HIV/AIDS từ truyền thông, dự phòng, can thiệp giảm hại, tư vấn xét nghiệm tự nguyện, đến chăm sóc, điều trị HIV/AIDS áp dụng các kỹ thuật mới nhất… Nhờ đó, nước ta đã cơ bản kìm hãm được tốc độ gia tăng của đại dịch HIV/AIDS. Số người nhiễm HIV phát hiện mới trong năm 2013 đã giảm khoảng 60% so với năm 2007; số lượng bệnh nhân chuyển từ nhiễm HIV sang giai đoạn AIDS và số người nhiễm HIV/AIDS tử vong giảm khoảng 50%...Những kết quả đã đạt được là đáng ghi nhận; là sự huy động sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội; sự quan tâm chỉ đạo của Nhà nước; sự phối hợp hiệu quả đa ngành. Đặc biệt còn có sự hỗ trợ với tỷ lệ lớn về tài chính và kỹ thuật của các đối tác quốc tế. Đây cũng là nguồn lực hết sức quan trọng trong phòng, chống HIV/AIDS.

Để thực hiện các mục tiêu cam kết toàn cầu về HIV/AIDS, thì việc tiếp tục duy trì các nguồn lực nhất là nguồn tài chính chiếm vị trí quan trọng. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, nguồn đầu tư cho phòng, chống HIV/AIDS liên tục bị cắt giảm, gồm cả nguồn tài trợ quốc tế và nguồn ngân sách trong nước. Nhiều nhà tài trợ đã dừng viện trợ cho hoạt động phòng, chống HIV/AIDS như Ngân hàng thế giới kết thúc năm 2013, Chương trình phòng chống HIV/AIDS khu vực châu Á của Chính phủ Australia và Chính phủ Hoàng gia Hà Lan kết thúc năm 2014… Một số nhà tài trợ lớn cho phòng, chống HIV/AIDS ở Việt Nam cũng đang giảm nhanh mức hỗ trợ và sẽ kết thúc viện trợ trong 2 - 3 năm tới. Trong khi đó, tình hình dịch HIV/AIDS vẫn còn diễn biến phức tạp; chỉ tiêu phòng chống HIV/AIDS được giao ngày càng tăng cao như điều trị ARV tăng từ 84.000 - 105.000 bệnh nhân, điều trị Methdone tăng từ 20.000 - 80.000 người và năm 2015…

Đây là vấn đề khó khăn cho hoạt động phòng, chống HIV/AIDS ở nước ta và nếu không được triển khai quyết liệt thì đại dịch HIV có thể bùng phát bất cứ lúc nào. Bởi hiện nay chúng ta mới chỉ giảm được tốc độ gia tăng của dịch HIV/AIDS, chứ chưa khống chế được dịch. HIV/AIDS hiện vẫn là một trong những nguyên nhân tử vong và gây gánh nặng bệnh tật hàng đầu, với mỗi năm có khoảng 12.000 người nhiễm HIV mới được phát hiện, có trên 2.000 người nhiễm HIV/AIDS tử vong, và có trên 200.000 người nhiễm HIV/AIDS cần được chăm sóc thường xuyên. Trong khi, mức độ bao phủ của các dịch vụ phòng chống HIV/AIDS còn khá thấp. Bơm kim tiêm sạch và bao cao su mới đáp ứng được khoảng 50% nhu cầu; điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện bằng Methadone đáp ứng khoảng 15% số người nghiện có hồ sơ quản lý của các địa phương; điều trị ARV đáp ứng được 37% số người nhiễm HIV được phát hiện… Chưa kể đến, nhận thức của người dân về HIV/AIDS mặc dù đã có nhiều thay đổi so với trước, nhưng vẫn còn hạn chế. Tình trạng kỳ thị, phân biệt đối xử với người nhiễm HIV/AIDS vẫn còn khá phổ biến và nặng nề.

Không huy động đủ kinh phí, công tác phòng, chống HIV/AIDS sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, dịch HIV/AIDS có nguy cơ bùng phát trở lại tác động to lớn đến sức khỏe, an ninh, trật tự và ảnh hưởng đến các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội nói chung của cả nước. Cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS, Bộ Y tế Nguyễn Hoàng Long chia sẻ, không có một quốc gia nào có thể trốn tránh được HIV/AIDS. Dịch HIV/AIDS không thể tự mất đi nếu không có sự đầu tư, can thiệp. Đầu tư cho phòng, chống HIV/AIDS là việc buộc phải làm để cứu sống con người và mang lại hiệu quả kinh tế cao; đầu tư sớm khi dịch HIV/AIDS đang ở giai đoạn tập trung sẽ hiệu quả hơn về chi phí so với đầu tư sau này.

Hướng tới thực hiện mục tiêu toàn cầu mới nhất về điều trị do UNAIDS đề xuất đạt được vào năm 2020 với mục tiêu 90-90-90 (90% tổng số người nhiễm HIV trong cộng đồng biết tình trạng nhiễm HIV, 90% số người nhiễm HIV được chẩn đoán dược điều trị ARV lâu dài và 90% số người được điều trị ARV có tải lượng virus ổn định ở mức thấp không phát hiện được), bên cạnh huy động các nguồn tài trợ mới, cần sử dụng các nguồn tài chính hiện có một cách hiệu quả để tiếp tục triển khai thực hiện các hoạt động, giải pháp phòng, chống HIV/AIDS, tránh việc để dịch bùng phát trở lại.

Lê Hoa

Nguồn daibieunhandan.vn

[TT: TBC]