Nói về đặc điểm của địa phương, đồng chí Đại tá Hồ Quang Thái, Phó chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy BĐBP tỉnh Lai Châu chia sẻ với chúng tôi: Tỉnh Lai Châu có đường biên giới dài hơn 265km; có 2 cửa khẩu song phương, 5 lối mở truyền thống và nhiều đường mòn qua lại biên giới. Khu vực biên giới của tỉnh Lai Châu chủ yếu là đồng bào các dân tộc thiểu số Dao, Mông, Hà Nhì… sinh sống tại 224 bản của 23 xã nằm thuộc các huyện Phong Thổ, Sìn Hồ, Mường Tè, Nậm Nhúm. Đây là các huyện biên giới miền núi thuộc diện đặc biệt khó khăn có địa bàn rộng, nhiều sông, suối, núi cao, mật độ dân cư thưa thới. Bên cạnh đó trình độ dân trí thấp cộng với tập quán sử dụng thuốc phiện lâu đời chính là trở ngại lớn nhất đối với công tác phòng chống ma túy của lực lượng chức năng, tuy nhiên lại là điều kiện thuận lợi để các đối tượng xấu lợi dụng. Các đối tượng, đường dây tội phạm không ngừng đẩy mạnh hoạt động, dụ dỗ lôi kéo đồng bào ở khu vực biên giới tham gia mua bán, vận chuyển ma túy trái phép. Do nhân dân hai bên biên giới có quan hệ truyền thống hữu nghị, việc đi lại khá thuận tiện thông qua các đường mòn, đường tiểu ngạch nên tình trạng này diễn biến khá phức tạp. Ma túy được vận chuyển, tập kết vào địa bàn giáp biên, sau đó đưa vào sâu nội địa tiêu thụ. Đây cũng chính là nguyên nhân làm gia tăng số người nghiện trong đồng bào dân tộc thiểu số ở các xã, bản biên giới. Theo thống kê của cơ quan chức năng, những năm 2008, tỉnh Lai Châu có trên 1.300 người nghiện ma túy, trong đó 100% các xã biên giới có người nghiện ma túy chiếm tỷ lệ khá lớn.

Mô hình “Kết hợp quân dân y cai nghiện cho người nghiện ma túy” được triển khai ở Lai Châu từ năm 2010 theo hướng: Các đồn biên phòng của BĐBP tỉnh Lai Châu kết hợp chặt chẽ với chính quyền, y tế địa phương chọn địa điểm, tiến hành rà soát số người nghiện hiện có và xây dựng kế hoạch cai nghiện cho họ. Theo các cán bộ biên phòng tham gia công tác này, việc thuyết phục người nghiện tham gia cai nghiện là bước khó khăn nhất. Bởi người dân còn thiếu hiểu biết, sợ lên đồn cai nghiện là bị bắt giam; các đối tượng ma túy cũng đe dọa với nhiều luận điệu xấu. Để họ tin tưởng, các bộ Biên phòng và lực lượng liên quan phải trực tiếp xuống tận nhà kiên trì vận động, thuyết phục. Việc tổ chức cai nghiện tại đồn cũng được chuẩn bị chu đáo với đội ngũ y sĩ đã được tập huấn kỹ về chuyên môn trong hoạt động cắt cơn, cai nghiện. Mỗi đợt cai nghiện kéo dài từ 15 đến 20 ngày, cho khoảng 25 đến 30 người. Sau khi cho uống thuốc Cedemex để cắt cơn, người nghiện tham gia các hoạt động phục hồi sức khỏe. Trong suốt quá trình này, quân y của đồn và một số lực lượng phối hợp phải thường xuyên túc trực, kiểm tra, theo dõi tình trạng sức khỏe; thực hiện các biện pháp vật lý trị liệu…; đồng thời động viên họ vượt qua nỗi đau thể xác để quyết tâm cai nghiện. Sau khi sức khỏe của người nghiện dần hồi phục, các đồn biên phòng tổ chức cho họ tham quan các mô hình tăng gia, chăn nuôi phát triển kinh tế hộ gia đình; học kỹ thuật sản xuất, chăm sóc gia súc, gia cầm và làm nông, lâm nghiệp.

Một điển hình trong công tác cai nghiện là trường hợp của anh Giàng A Nhé, SN 1984, là người dân tộc Hà Nhì, ở bản Hồ Thầu, xã Huổi Luông, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu. Nhé lập gia đình từ khá sớm, có 3 con trai đã đến tuổi đi học. Nhớ lại những ngày u tối, anh tâm sự: Năm 2006, nghe theo lời dụ dỗ của bọn xấu, Nhé thử tìm cảm giác lạ và nhanh chóng mắc nghiện. Lúc đầu chỉ bớt xén ít tiền làm thuê để mua ma túy. Khi đã nghiện nặng, tiền làm thuê không đủ, Nhé xoay mọi cách, bán cả đồ đạc trong gia đình để thỏa cơn nghiện, bỏ mặc những đứa con bé bỏng, nheo nhóc. Tệ hơn, có thời điểm, Nhé đã đi ăn trộm nông sản, đồ đạc của dân bản để bán lấy tiền. Năm 2010, khi cán bộ Đồn biên phòng Huổi Luông đến nhà vận động, Nhé một mực không nghe vì sợ bị bắt đi tù. Chỉ đến khi thấy những người đi cai nghiện đợt đầu về bản khỏe mạnh, phấn chấn, Nhé mới yên tâm đi cai. Tại đây, sau khi uống thuốc cắt cơn, Nhé được y sĩ biên phòng áp dụng các liệu pháp vật lý trị liệu và uống thuốc phục hồi sức khỏe. Không những thế, Nhé còn được hướng dẫn cách nuôi lợn, nuôi gà…; cách trồng rau củ, quả cho năng suất cao. Trở về nhà sau khi đã cắt được con nghiện, Nhé quyết tâm không nhớ đến “con ma túy” nữa, tập trung cùng vợ làm nương, trồng chuối bán lấy tiền, đã sắm được cái xe máy đi chợ.

Có thể việc tổ chức cai nghiện cho người nghiện ma túy ở khu vực biên giới theo mô hình hình “quân dân y kết hợp” đang là một hướng đi đúng, phù hợp với đặc thù ở các tỉnh miền núi biên giới. Tuy nhiên, theo đánh giá của BĐBP tỉnh Lai Châu, số người tái nghiện sau cai vẫn chiếm tỷ lệ cao. Nguyên là do sau khi được trở về địa phương, họ không được tiếp tục quản lý, giúp đỡ; lại không cách ly được với những đối tượng xấu. Trong khi kinh phí thực hiện công tác này còn eo hẹp, giúp đỡ người nghiện là đồng bào dân tộc cai nghiện, các đồn biên phòng phải tự bố trí địa điểm cai nghiện, hỗ trợ tiền ăn, tiền thuốc... cho người nghiện nên không thực sự chủ động trong công tác. Theo một đồng chí lãnh đạo BĐBP Lai Châu cho biết: để công tác cai nghiện ma túy cho đồng bào đạt được kết quả cao, rất cần có sự vào cuộc của chính quyền cơ sở, các ban, ngành, đoàn thể và toàn dân. Đây là quá trình phải thực hiện khép kín: từ khâu cắt cơn, phục hồi sức khỏe, dạy nghề cho đến việc quản lý sau cai tại các thôn bản. Chỉ cần một khâu buông lỏng, sẽ làm ảnh hưởng đến công tác cai nghiện ở địa bàn.

Trần Quang Hà

Nguồn phongchongmatuy.com.vn

[TT: TBC]