Đó là nhận định của Ts. Kristan Schoultz - Giám đốc UNAIDS Việt Nam về sự tham gia của các tổ chức xã hội dân sự trong công cuộc phòng, chống HIV/AIDS hiện nay tại Việt Nam.

Hiện các tổ chức xã hội dân sự và cộng đồng đang tham gia ngày càng sâu rộng vào các chương trình can thiệp phòng, chống HIV/AIDS tại các địa phương trong cả nước, chứng tỏ sự phát triển trong đội ngũ nhân sự, cũng như năng lực, kinh nghiệm trong việc tiếp cận và cung cấp dịch vụ cho các đối tượng có nguy cơ cao như người nghiện chích ma túy, phụ nữ mại dâm ngày càng được nâng cao và nhân rộng…

Sau đây là một số tổ chức xã hội dân sự và cộng đồng tiêu biểu đang góp phần thực hiện các chương trình, dự án tại các tỉnh, thành nhằm giảm thiểu số người nhiễm mới HIV/AIDS trong cộng đồng:

Mạng lưới các nhóm tự lực tỉnh Bắc Kạn

Mạng lưới thành lập từ năm 2007 với 11 thành viên, đến nay nhóm đã có 550 thành viên tham gia với 11 nhóm hoạt động trên toàn tỉnh Bắc Kạn. Là mạng lưới tự lực nên ngay từ ngày đầu tiên mới thành lập các thành viên cùng đoàn kết, yêu thương, hỗ trợ lẫn nhau với phương châm sống “mỗi ngày là một ngày vui”.

Với mục đích nâng cao chất lượng cuộc sống cho các thành viên thuộc mạng lưới, tạo việc làm cho người nhiễm HIV ổn định cuộc sống, các nhóm cùng thảo luận, bàn các giải pháp phát triển sinh kế thông qua mô hình tập trung. Đến nay đã triển khai 6 nhóm sinh kế tập thể gồm xưởng gạch, xưởng mộc, sản xuất nấm, kinh doanh phân bón, photo, văn phòng phẩm.

Các nhóm tự chịu trách nhiệm, chủ động trong việc thực hiện các hoạt động. Nhờ có sự hỗ trợ của dự án, những người nhiễm HIV và trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV được chăm sóc toàn diện, các gia đình chịu ảnh hưởng bởi HIV/AIDS có thể phát triển sinh kế thông qua vay vốn, hỗ trợ nhỏ, làm chủ các xưởng sản xuất và tự định hướng phát triển.

Nhóm “Nắng cuối trời”, Vĩnh Phúc

Hoạt động của nhóm là truyền thông kiến thức thay đổi hành vi, phát tài liệu, tờ rơi cung cấp kiến thức, phát bơm kim tiêm và bao cao su… Hàng tháng nhóm nhận bơm kim tiêm từ Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS tỉnh Vĩnh Phúc đi phát cho khách hàng. Ngoài ra, nhóm còn phát trong buổi truyền thông khách hàng, tại các điểm nóng tiêm chích và các nhà thuốc. Năm 2012 nhóm phát được gần 7.000 bơm kim tiêm thì tính đến tháng 9/2013 nhóm đã phát gần 40.000 bơm kim tiêm sạch cho hơn 1.000 người sử dụng ma túy. Cùng với đó nhóm đã thu hồi hơn 20.000 bơm kim tiêm bẩn tại các tụ điểm và xung quanh thành phố.

Nhóm nhận được sự ủng hộ của chính quyền địa phương như Chi cục Phòng, chống tệ nạn xã hội, công an, tổ dân phố và cụm dân cư giúp đỡ khi nhóm có chiến dịch triển khai cấp, phát, thu hồi bơm kim tiêm tại các điểm nóng. Nhóm cũng kiến nghị với chính quyền địa phương cho nhóm đặt các thùng bơm kim tiêm miễn phí tại các tụ điểm công cộng.

Nhóm “G-link” Cần Thơ

Đây là nhóm tư vấn và xét nghiệm HIV tự nguyện, miễn phí và giấu tên lưu động “Ngày màu hồng”. Cũng giống như các chương trình hỗ trợ, tư vấn và xét nghiệm tự nguyện khác nhưng điểm khác biệt là địa điểm xét nghiệm sẽ ở nơi thuận tiện nhất, nơi sinh hoạt cộng đồng, vừa ít người qua lại và gần gũi. Như vậy công tác truyền thông được triển khai sâu sát hơn, đúng tâm lý mọi người hơn. Các tiếp cận viên truyền thông rộng rãi tổ chức kiểm tra sức khỏe định kỳ hàng tháng, hiện nay số lượng người đến kiểm tra tăng từ 15 – 25% mỗi lần.

Kinh nghiệm của nhóm là nếu truyền thông tốt và nâng cao chất lượng của “Ngày màu hồng”, đồng thời kết hợp cùng với hoạt động chuyển gửi đến cơ sở y tế thường xuyên thì chương trình sẽ được lan rộng và thật sự mang lại hiệu quả ý nghĩa xã hội hơn so với chuyển gửi trực tiếp khách hàng đến cơ sở y tế địa phương.

Nhóm “Cuộc sống mới” TP Hồ Chí Minh

Theo kinh nghiệm hoạt động từ nhiều năm, để giữ chân khách hàng trước hết cần có sự cam kết giữa khách hàng và nhóm. Thông qua bảng cam kết, nhóm nắm vững thông tin cơ bản của khách hàng như địa chỉ, điện thoại để liên hệ khi cần thiết. Qua một số dự án mà trước đây nhóm đã tham gia thì sự quan tâm hỗ trợ về nhu cầu thiết thực của khách hàng như kinh tế, đời sống tinh thần cũng là yếu tố rất quan trọng để giữ chân họ. Việc hỗ trợ kinh phí cho con của người nhiễm HIV, hỗ trợ viện phí cho người nhiễm HIV/AIDS, cho vay vốn cho gia đình người nhiễm HIV/AIDS làm ăn… đã mang lại hiệu quả cao.

Một yếu tố quan trọng là sự chân thành, trung thực của người tiếp cận viên, không hứa những điều gì mình không làm được, từ đó tạo lòng tin với khách hàng. Sự phối hợp với các ban, ngành đoàn thể địa phương là yếu tố quan trọng ví dụ như Trạm y tế phường có chương trình phát thuốc ARV đã tạo điều kiện để người nhiễm HIV gắn bó với địa phương hơn, hay Phòng Thương binh – Xã hội địa phương phối hợp với nhóm giúp người nhiễm HIV vay vốn làm ăn, ổn định cuộc sống.

Nhóm “Kết nối trẻ”, Bình Dương

Kết nối trẻ được thành lập và hoạt động với sứ mệnh là cầu nối giữa cộng đồng nam có quan hệ tình dục với nam (MSM) với xã hội, thực hiện những hoạt động làm giảm nguy cơ lây nhiễm HIV và các nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STI), giảm kỳ thị, phân biệt đối xử với MSM trong cộng đồng.

Các hoạt động của nhóm gồm: Tiếp cận trực tiếp khách hàng và tiếp cận khách hàng qua mạng internet; tổ chức các buổi sinh hoạt nhóm và các buổi truyền thông lớn với nhiều sự kiện nhằm truyền thông đến khách hàng các chủ đề liên quan đến MSM, HIV/AIDS và STI; cung cấp bao cao su và chất bôi trơn, giới thiệu khách hàng và những đối tượng có nguy cơ cao đến xét nghiệm HIV tự nguyện.

Tính đến đầu tháng 9/2013, Kết nối trẻ đã có khoảng 300 thành viên là MSM thường xuyên tham gia các hoạt động của nhóm. Các thành viên thường xuyên sinh hoạt, trao đổi về cách phòng, chống HIV/AIDS, chống kỳ thị với MSM và với những người nhiễm HIV/AIDS, tạo môi trường thân thiện để những người nhiễm HIV/AIDS tự tin, tái hòa nhập cộng đồng và sống thật ý nghĩa.

Thùy Chi

Nguồn tiengchuong.vn

[TT: TBC]