Nhức nhối tệ nạn ma túy

Được sự giúp đỡ của một số thành viên nhóm “Đồng cảm” xã Thanh Yên, chúng tôi bất chợt thâm nhập vào Na Ngum - bản “khét tiếng” về buôn bán, tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma túy. Những ngôi nhà sàn mọc san sát ẩn khuất sau những rặng tre, như ngầm toát lên cuộc sống bình yên, no đủ. Nhưng đằng sau sự bình yên ấy, khó có thể tưởng tượng “Tử thần trắng” vẫn hoành hành và đang từng ngày bào món sức sống của người dân, khiến nhiều gia đình phải gồng mình vì căn bệnh HIV/AIDS; nỗi đau đang len lỏi trong nhiều con người, gia đình và làng bản; lòng cha, mẹ quặn đau khi nhìn đứa con của mình chết trong vô vọng; hàng trăm gia đình ly tán bởi có người thân ngồi tù...

Trong làn sương mù dày đặc với cái lạnh buổi sáng mùa đông, hàng chục con nghiện và phụ nữ ở Na Ngum địu con nhỏ ra đứng ngoài đường như ngóng đợi người thân. Theo anh T.V.H, trưởng nhóm “Đồng cảm” -người có thâm niên nghiện ma tuý, thì họ ra đường để tìm khách bán “hàng”. Hàng hóa bán kèm mớ rau, con gà là một thứ hàng đặc biệt - ma túy. Bằng con mắt dạn dĩ, chỉ cần nhìn bóng người lạ đến đầu bản là họ biết đối tượng đó có nhu cầu ma túy. Trong vài giây, ma túy đã được bán nhanh gọn, trót lọt cho đối tượng nghiện trong bản và những người từ nhiều địa phương khác dạt về.

Càng đi sâu vào bản, chúng tôi thấy lạnh sống lưng bởi trên các con ngõ nhỏ đến các hộ dân, rác thải là túi nilon và hàng trăm kim tiêm đã sử dụng vứt bừa bãi, chẳng khác nào bãi rác của bệnh viện. Lượng bơm kim tiêm thải ra ở Na Ngum trong một ngày có lẽ nhiều hơn rác thải sinh hoạt. Một số gia đình cẩn thận hơn, dùng rơm tết thành bùi nhùi, dựng trước cửa nhà để cắm kim tiêm. Được biết, hàng tuần 30 thành viên nhóm “Đồng cảm” của xã gồm tổ chức phát bơm kim tiêm sạch và thu gom từ 400 - 700 kim tiêm bẩn tại Na Ngum, song tình trạng trên vẫn chưa được khắc phục.

Tiếp chúng tôi tại trụ sở UBND xã, ông Trần Văn Tới, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Yên bức xúc: Toàn xã có 23 thôn, đội với trên 7.000 nhân khẩu sống bằng nghề nông là chủ yếu, nhưng có hơn 120 đối tượng nghiện. Số đối tượng nghiện đang được quản lý chỉ là con số rất ít so với thực tế địa phương. Điểm nóng ma túy tập trung ở các bản: Na Ngum, bản Hạ, Việt Yên, Tiến Thanh... Trong đó, Na Ngum vẫn là bản giữ "kỷ lục" về buôn bán, sử dụng trái phép chất ma tuý. Toàn bản có 101 hộ, thì có đến 90 hộ buôn bán ma túy để mưu sinh.

Một con số nhức nhối, đến năm 2009, toàn xã có 134 đối tượng đang thụ án tại trại giam, có đến 95% án ma tuý; 3 người tử hình do buôn bán, tàng trữ, vận chuyển trái phép chất ma túy. Chỉ tính riêng Na Ngum đã có 42 đối tượng đang thi hành án. Nhiều gia đình có tới 3 thế hệ cùng rủ nhau vào tù vì buôn bán ma tuý. Hơn chục năm nay, nhiều lúc trong bản văng vẳng tiếng khóc của những gia đình có người bị bắt đi tù. Vậy nhưng chị em phụ nữ có chồng ở tù vẫn “điếc không sợ súng”, chính họ tiếp tục rơi vào vòng lao lý vì sức hấp dẫn của món hàng quốc cấm.

Những hệ lụy đau lòng

Ở tuổi 60, ông Vi Văn Na, bản Na Ngum lẽ ra phải được sum vầy tuổi già bên con cháu. Thế nhưng, hơn chục năm qua, đêm nào ông cũng hết cười rồi lại khóc bởi thương cho hoàn cảnh éo le của phận già. Vì ham lợi nhuận từ ma túy, mặc cho ông khuyên nhủ, cả vợ lẫn con trai, con dâu và đứa cháu đích tôn của ông ngày càng dấn sâu vào vòng tội lỗi, theo “bạn hàng” vận chuyển trái phép chất ma tuý từ biên giới về bản, để rồi lần lượt ngồi bóc lịch trong tù. Đau lòng hơn khi vợ và con dâu lĩnh án 7 năm; đứa cháu nội lĩnh án 10 năm và người con trai Vi Văn Thưởng ra đi không hẹn ngày về bởi án tù chung thân.

Do muốn làm giàu bất chính bằng ma túy, nên ngay cả người được coi là trong sạch, gương mẫu và có nhiều công sức trong đấu tranh, phòng, chống ma tuý như Lò Văn Dịch, phó bí thư chi bộ, trưởng bản Na Ngum, đại biểu HĐND xã cũng ngồi tù với tội danh tàng trữ, vận chuyển trái phép chất ma túy. Tháng 6/2009, lực lượng công an huyện Điện Biên phát hiện, bắt quả tang khi Lò Văn Dịch đang trên đường vận chuyển 2 bánh hêrôin từ Thanh Yên đi tiêu thụ tại bản Phủ. Cán bộ và nhân dân đều bàng hoàng vì không thể tin rằng một cán bộ, đảng viên như Dịch bàn tay lại nhúng chàm?

Hệ luỵ ma túy ở Thanh Yên đã và đang làm cho cái đói, cái nghèo gia tăng từng ngày. Những gia đình có người nghiện, tài sản trong nhà lần lượt tan theo khói thuốc và kéo theo căn bệnh HIV/AIDS đến mức báo động.

Ông Đinh Văn Sáng, Trưởng Công an xã Thanh Yên, cho biết: Trong vòng 3 năm (2007 - 2009), đại dịch HIV/AIDS đã xuất hiện tại 23/23 thôn, bản và đã cướp đi hơn 40 sinh mạng chủ yếu là lao động trẻ; nhiều nhất ở các thôn: Việt Yên, đội 13, đội 14, đội 12a... Toàn xã hiện còn 65 đối tượng nghiện nhiễm HIV chuyển giai đoạn AIDSvà 11 phụ nữ bị lây nhiễm HIV/AIDS từ chồng. Hàng chục đứa trẻ sinh ra từ cha, mẹ nhiễm HIV nhưng chưa được xét nghiệm. Từ đầu năm 2009 đến nay, toàn xã có 12 người chết do AIDS. Đó là con số thống kê “bề nổi”, còn số thực của “tảng băng chìm” thì khó mà biết được chính xác.

Có gia đình trong một năm hai lần đào huyệt chôn từ con trai đến con rể. Hàng chục gia đình có con trai, con dâu, con rể nhiễm HIV đang chuyển giai đoạn cuối... Ông Lê Văn Chuyện, đội 7, buồn bã kể về đứa con trai 31 tuổi Lê Văn Chuyên đang phải gồng mình chống chọi với căn bệnh thế kỷ: “Trước nó rất khỏe mạnh, sau một thời gian theo bạn nghiện trong xã vào Sài Gòn làm thuê, lần này trở về cơ thể nó cứ gầy tọp, da nổi nhiều ban đỏ, lở loét. Đi khám, bác sỹ bảo nó nhiễm HIV, giờ cuộc sống chỉ còn tính từng ngày”.

Mới nhất trong tháng 11/2009, nghĩ cũng thật thương tâm trường hợp của Phạm Văn Tuyên, đội 2, qua đời vì căn bệnh HIV/AIDS. Bố Tuyên mất sớm, mẹ đi lấy chồng, còn người chị gái làm ăn xa. Một mình lớn lên trong môi trường ô nhiễm, không làm chủ được bản thân, Tuyên đã bán đứt sinh mệnh cho ma túy khi mới ở tuổi 28. Tuyên đổ bệnh trong cô đơn và đói khát, không có người thân nào bên cạnh. Hàng ngày, một số thành viên nhóm “Đồng cảm” đến nhà chăm cho Tuyên bữa ăn, giấc ngủ. Đám tang được tổ chức chóng vánh, không kèn trống, chỉ lèo tèo vài người bà con xóm ngõ đến tiễn Tuyên đi. Trong xã Thanh Yên, ở độ tuổi như Tuyên chết do ma tuý có hẳn một danh sách dài, năm nào cũng có đến cả chục vòng hoa trắng được đưa đi trong vắng lặng, buồn đau.

Trước những diễn biến phức tạp của tệ nạn ma tuý và sự lây lan đến chóng mặt của đại dịch HIV/AIDS, đã tạo nên sự bất bình trong quần chúng nhân dân. Thiết nghĩ, các cấp chính quyền và lực lượng công an xã Thanh Yên cần lựa chọn một giải pháp đồng bộ trong cuộc chiến phòng, chống ma túy còn cam go. Trong đó, tăng cường phối hợp với Công an huyện Điện Biên tổ chức truy quét các tụ điểm ma túy trên địa bàn; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia đấu tranh tố giác tội phạm ma tuý; quản lý chặt chẽ các đối tượng tù tha về liên quan đến ma tuý, góp phần làm trong sạch địa bàn...