Điều trị thay thế bằng Methadone - bước ngoặt trong giải quyết vấn đề nghiện chích ma túy và dự phòng lây nhiễm HIV
01/11/2012 Lượt xem: 273 In bài viếtTrong nhiều thập kỷ qua, mặc dù các nước trên thế giới đã có nhiều nỗ lực trong công tác phòng, chống ma túy nhưng tệ nạn ma túy và hoạt động của các loại tội phạm ma túy vẫn diễn biến phức tạp. Báo cáo của Cơ quan phòng, chống tội phạm và ma túy của Liên hợp quốc (UNODC) năm 2011 cho thấy tình hình sản xuất, buôn bán và lạm dụng ma túy tổng hợp (ATS) có chiều hướng gia tăng và trở thành vấn đề đáng quan ngại nhất trên toàn cầu và trong khu vực.
Theo số liệu thống kê của Cơ quan Kiểm soát ma túy và tội phạm Liên hợp quốc, đến nay có khoảng 3% dân số thế giới (khoảng 200-250 triệu người) nghiện ma túy, con số này chiếm gần 6% dân số từ 15-64 tuổi trên thế giới. Trong đó có khoảng 163 triệu người nghiện cần sa, 14 triệu người nghiện cocain, khoảng 34 triệu người nghiện các chất ma túy tổng hợp nhóm ATS; 8 triệu người nghiện các loại ma túy gây ảo giác ecstasy, 10 triệu người nghiện thuốc phiện và khoảng 10-20 triệu người nghiện heroin.
Việc buôn bán, sử dụng ma túy bất hợp pháp không những ảnh hưởng lớn đến vấn đề kinh tế xã hội, an ninh, trật tự xã hội của mỗi gia đình, mỗi quốc gia, mà còn ảnh hưởng trực tiếp, thường xuyên đến sức khỏe cộng đồng. Hiện nay, tiêm chích ma túy đang là phương thức lây truyền HIV chủ yếu tại nhiều nước trên thế giới và trong khu vực. Tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm nghiện chích ma tuý (NCMT) trên toàn cầu là 5-10%, tuy nhiên tại một số nước Châu Âu và Châu Á tỷ lệ này là trên 70%. Ở những nước có tỷ lệ người nhiễm HIV cao thì tiêm chích ma túy là một trong những nguyên nhân chính làm tăng số nhiễm HIV mới hàng năm. Hình thức lây nhiễm HIV trong nhóm người NCMT là do dùng chung bơm kim tiêm khi tiêm chích ma túy, từ đó có thể lây truyền HIV cho vợ, chồng, bạn tình qua hành vi tình dục không an toàn và từ đó lây truyền ra cộng đồng. Việt Nam là một trong số những quốc gia có tỷ lệ lây nhiễm HIV qua con đường tiêm chích cao trên thế giới. Theo số liệu giám sát trọng điểm, tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm người nghiện chích ma túy toàn quốc rất cao (năm 2010 là 17,50%, năm 2011 là 18,4 %). Tại một số tỉnh, thành phố tỷ lệ nhiễm HIV cao gấp 2 đến 3 lần so với tỷ lệ nhiễm bình quân trên toàn quốc ví dụ như tại thành phố Hồ Chí Minh là 36%, Cần Thơ là 35,67% và Điện Biên là 34%. Với tỷ lệ cao như vậy, người NCMT sẽ làm gia tăng các trường hợp nhiễm HIV trong nhóm và có nguy cơ lây nhiễm cho gia đình, cộng đồng nếu không có các biện pháp can thiệp dự phòng. Tuy công tác truyền thông thay đổi hành vi dự phòng lây nhiễm HIV, công tác tiếp cận cộng đồng cấp phát bơm kim tiêm, nước cất tiêm miễn phí cho người NCMT đã được triển khai tích cực, nhưng hiện nay, lây nhiễm HIV qua con đường tiêm chích không an toàn vẫn là chủ yếu, cần phải sớm được giải quyết. Một hướng tiếp cận mới là điều trị NCMT bằng thuốc Methadone với mục đích là ngăn ngừa lây nhiễm HIV và điều trị nghiện ma túy. Điều trị cho những người NCMT (được gọi là người bệnh theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới là một bệnh não mãn tính) bằng thuốc Methadone đang được các cấp ủy đảng, chính quyền quan tâm và tích cực triển khai. Sau 4 năm triển khai chương trình (2007-2011) tại thành phố Hải Phòng và thành phố Hồ Chí Minh đã cho thấy hiệu quả điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện (CDTP) bằng thuốc Methadone là phương pháp điều trị hiệu quả nhất đối với nghiện Heroin, an toàn, kết quả rất thành công liên quan đến giảm tái nghiện và giảm lây nhiễm HIV. Dự kiến, đến hết năm 2012, cả nước sẽ có 23 tỉnh, thành phố được triển khai chương trình này và sẽ mở rộng nhanh trong thời gian tới. Theo Đề án “Sản xuất và sử dụng thuốc Methadone tại Việt Nam giai đoạn 2010-2015” đã được Chính phủ phê duyệt, giai đoạn từ nay đến năm 2015, cả nước sẽ có 80.000 người NCMT được điều trị bằng Methadone. Tỉnh Phú Thọ đã đăng ký lộ trình điều trị bằng Methadone giai đoạn 2012-2015, tổ chức xây dựng, vận hành 04 cơ sở và điều trị cho khoảng 1.500 người. Được sự quan tâm chỉ đạo của Bộ Y tế và sự hỗ trợ của Dự án Quỹ toàn cầu phòng chống HIV/AIDS, năm 2012, tỉnh Phú Thọ được tổ chức xây dựng và vận hành 01 cơ sở điều trị nghiện CDTP cho người NCMT tại Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS. Người NCMT đủ các tiêu chuẩn, được xét chọn vào chương trình điều trị sẽ được điều trị theo đúng các quy định chuyên môn của Bộ Y tế và được miễn phí thuốc và các dịch vụ khác theo quy định của dự án. Việc xét chọn người vào chương trình điều trị có sự tham gia, thống nhất của 3 ngành Y tế, công an, LĐTBXH, vì vậy, người được xét điều trị (có thẻ điều trị) sẽ được miễn cai nghiện tập trung tại các Trung tâm 05, 06 theo quy định. Điều trị bằng thuốc Methadone là một biện pháp điều trị thay thế nghiện CDTP (nghiện ma túy), điều trị ngoại trú tại cộng đồng, người bệnh chỉ cần uống Methadone 1 lần/ngày và không cần đến sử dụng ma túy. Do đặc tính dược học của thuốc Methadone, khi sử dụng không bị “phê”, không tăng liều điều trị và vì vậy, sau một thời gian điều trị sẽ phục hồi sức khỏe, phục hồi ý thức, tâm thần, có thể lao động, học tập bình thường, có cơ hội tìm kiếm việc làm và cải thiện cuộc sống gia đình, tăng cường lợi ích xã hội. Việc uống thuốc Methadone làm cắt đứt đường lây nhiễm HIV do tiêm chích không an toàn, đồng thời đây cũng là biện pháp quan trọng trong việc làm giảm tử vong cho người NCMT do bị sốc ma túy quá liều, tạp chất và đảm bảo an ninh, trật tự. Đặc biệt, điều trị bằng Methadone một cách có hiệu quả, góp phần quan trọng trong việc hạn chế lây nhiễm HIV, nhất là ở một tỉnh có tỷ lệ lây nhiễm HIV do tiêm chích cao 70% - 85% số các ca nhiễm mới được phát hiện trong những năm gần đây. Để triển khai chương trình điều trị bằng Methadone thành công, rất cần sự quan tâm giúp đỡ của các cấp ủy đảng, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể và toàn thể cộng đồng trong việc đồng thuận, tạo điều kiện để người bệnh tiếp cận dịch vụ điều trị, việc tuân thủ điều trị, đặc biệt là vấn đề chống kỳ thị phân biệt. Người NCMT được vào điều trị bằng Methadone, chắc chắn sẽ không phải sử dụng ma túy bất hợp pháp, sẽ hồi phục sức khỏe, nhưng để hòa nhập cộng đồng, họ cũng rất cần sự quan tâm, giúp đỡ của cộng đồng trong việc tổ chức lại cuộc sống, công ăn việc làm và các mối quan hệ xã hội khác. Có thể coi đây là giải pháp quan trọng trong việc giảm thiểu lây nhiễm HIV, là liệu pháp điều trị nghiện ma túy hiệu quả và có ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Với người NCMT, việc được điều trị bằng Methadone là thể hiện sự quan tâm của các cấp chính quyền, cộng đồng, gia đình và vì vậy, tin tưởng vào chính mình là động lực để tham gia chương trình vì sức khỏe, hạnh phúc của bạn, gia đình và cộng đồng xã hội.
Hồ Quang Trung
Theo phutho.gov.vn
[TT: TBC]